Wacław Szymanowski


Jego najbardziej znane dzieło stoi i jest podziwiane do dzisiaj w warszawskich Łazienkach Królewskich. "To nie jest pomnik Chopina, to jest pomnik muzyki" – miał powiedzieć wybitny austriacki kompozytor i dyrygent, Gustav Mahler na widok najwybitniejszej pracy Wacława Szymanowskiego. Syn Wacława, Michał, wspominał, że kult Chopina w jego rodzinie był zawsze obecny. Pomysł na pomnik był prosty, choć nie oczywisty i w niektórych kręgach kontrowersyjny – Chopin wsłuchujący się w szum drzew. Na szczęście artysta nie uległ presji miałkich gustów i zrealizował swój zamysł. I tak jak jego projekt budził podziw na paryskich salonach, gdzie miał swoistą prapremierę, tak budzi go i teraz, w każdym komu bliska jest wielka sztuka.

Wacław Szymanowski, najwybitniejszy rzeźbiarz polski doby modernizmu urodził się w 23 sierpnia 1859 w Warszawie. Kształcił się w Klasie Rysunkowej u Wojciecha Gersona w Warszawie, a następnie w Paryżu, w pracowni Cypriana Godebskiego (1875-1879) oraz École des Beaux-Arts pod kierunkiem Eugène Delaplanche'a (1879-1890). Uczył się również malarstwa w akademii monachijskiej.

W latach 1895-1905 mieszkał w Paryżu. W 1913 oraz w okresie 1921-1922 przebywał we Włoszech. Od 1922 mieszkał w kraju. We wczesnej twórczości Szymanowski poświęcał się głównie malarstwu, tworząc obrazy o tematyce wiejskiej, pejzaże oraz portrety. Jego płótno "Kłótnia Hucułów" zostało nagrodzone złotym medalem w Monachium w 1888 i na Wystawie Powszechnej w Paryżu w 1889. W powstałym w latach 1891-1892 monumentalnym tryptyku "Modlitwa" odszedł od tematyki rodzajowej w kierunku symbolizmu.

Wkrótce potem poświęcił się niemal wyłącznie rzeźbiarstwu. W jego wczesnych rzeźbach, takich jak pochodzący jeszcze z 1876 Prometeusz, zaznaczył się wpływ dbałej o detal i realistyczny modelunek estetyki akademickiej. Jednak później, dzięki inspiracji twórczością Constantina Meuniera, a zwłaszcza Auguste Rodina, forma rzeźb Szymanowskiego zaczęła podlegać uogólnieniu, pojawił się płynny, secesyjny kontur oraz szkicowe traktowanie bryły. Ulubionym motywem stosowanym przez artystę stała się asymetryczna, dynamizująca kompozycję forma układająca się w kształt fali. Motyw ten bez reszty dominował w takich pracach, jak drewniana "Fala" z ok. 1903, czy też niezachowana "Śmiejąca się fala" (gips, 1902). Asymetria i płynna linia dominuje również w innych kompozycjach, jak np. "Mickiewicz po improwizacji" z 1898. W rzeźbie tej figura omdlewającego poety zdaje się wtapiać w nieuformowany, surowy blok podstawy. Towarzyszące jej postaci kobiece (Miłość i Ból lub personifikacje Poezji) zostały wykorzystane jako niezależna kompozycja w pomniku nagrobnym ojca artysty, Wacława Szymanowskiego, na warszawskich Powązkach (1906).

Do wybitnych zrealizowanych dzieł monumentalnych artysty należy "Pomnik Artura Grottgera" na Plantach w Krakowie (projekt 1898, odsłonięcie w 1903) oraz "Pomnik Fryderyka Chopina" w warszawskich Łazienkach. Prawo do realizacji pomnika Chopina zdobył Szymanowski w 1909, zdobywając I nagrodę w rozpisanym wówczas konkursie. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło jednak dopiero w 1926 (zniszczony w 1940 przez Niemców, zrekonstruowany został w 1958).

Realizacji nie doczekał się natomiast słynny projekt Szymanowskiego zatytułowany "Pochód na Wawel" (pierwsza wersja powstała w 1908). Miał to być zespół monumentalnych figur usytuowany na arkadach, przewidziany jako uzupełnienie brakującego skrzydła krużganków dziedzińca zamku na Wawelu. Na"Pochód" składać się miały 52 posągi. Na czele korowodu usytuowana była figura Losu wiodąca orszak królów i innych wybitnych osobistości związanych z historią Wawelu, a zarazem Polski.

Jednocześnie miało być tu zawarte przedstawienie historii konfliktu władzy państwowej i kościelnej od czasów zatargu Bolesława Śmiałego z biskupem Szczepanowskim. Projekt "Pochodu" wywołał szeroką dyskusję, która ze szczególną mocą rozgorzała w latach 1911-1912, dzieląc polskie środowisko artystyczne na obozy zwolenników i wrogów realizacji tej koncepcji. Poszczególne fragmenty projektu dzieła, wykonane w różnej skali i różnych materiałach, przechowywane są w polskich muzeach. Wśród bogatego dorobku Szymanowskiego na uwagę zasługują również portrety, w których wierne oddanie fizjognomii modela łączy się ze szkicową wirtuozerią modelunku bryły (m.in. Jacka Malczewskiego, Leona Karwackiego, Janiny Wierusz-Kowalskiej).


Pomnik Fryderyka Chopina w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI





TROCHĘ HISTORII, TROCHĘ KULTURY - INDEX



KOPIOWANIE MATERIAŁÓW Z CZĘŚCI HISTORIA-KULTURA PORTALU PAI - ZABRONIONE

Zgodnie z prawem autorskim kopiowanie fragmentów lub całości tekstów wymaga pisemnej zgody redakcji.



DZIAŁ HISTORIA/KULTURA PAI ODWIEDZIŁO DOTYCHCZAS   9580328 OSÓB





Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022

Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów