18 maja w Ukrainie obchodzony jest Dzień Pamięci Ofiar Represji Politycznych. Tego dnia w Żytomierzu – mieście głęboko naznaczonym historią stalinowskich prześladowań – oddano hołd tysiącom niewinnych ludzi, którzy padli ofiarą brutalnych represji sowieckiego reżimu.

My, Polacy z Żytomierszczyzny, uczciliśmy pamięć tych, którzy zostali rozstrzelani w latach 1937–1938, a także tych, którzy w latach 1933–1936 zostali przymusowo deportowani do Kazachstanu i na Syberię.

Uroczystości odbyły się przy symbolicznym czarnym krzyżu – miejscu zbiorowej mogiły, w której spoczywa około 19 400 osób rozstrzelanych w Żytomierzu, wśród których około 8000 są Polacy. To miejsce, wciąż pozbawione oficjalnego pomnika, stanowi jedno z najważniejszych przestrzeni pamięci represjonowanych w czasach Związku Radzieckiego.

W wydarzeniu udział wzięli członkowie Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie, przedstawiciele organizacji polskich i czeskich, a także Wiktoria Laskowska prezes Kongresu Oświaty Polonijnej. W swoim poruszającym wystąpieniu wspomniała, że jej dziadek, Józef Laskowski, został rozstrzelany i znajduje się w tej zbiorowej mogile.

Podczas uroczystości zapalono znicze, złożono kwiaty i odmówiono modlitwę.

Obecne były również przedstawicielki władz: Halina Szymańska, sekretarz Miejskiej Rady Żytomierza, oraz wiceprzewodniczący Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej, a także pani Ludmiła Czyżewska, przewodnicząca organizacji Mniejszości Czeskiej.

To miejsce, choć wciąż czeka na godny pomnik, już dziś jest przestrzenią pamięci i refleksji – świadectwem bólu tysięcy rodzin, które nigdy nie doczekały się sprawiedliwości.

Pamiętamy.