Historia którą chcemy Państwa zainteresować zaczyna się 11 grudnia 1927 roku. Wtedy to rusza pierwsza w Polsce linia pociągu elektrycznego. Elektryczna Kolej Dojazdowa. z centrum Warszawy do Grodziska Mazowieckiego. Budowniczy połączenia to spółka "Siła i światło". Tu na marginesie - jaka piękna rodzima nazwa. Opłata za kilometr trasy - 7 groszy. Drożyzna, przy bilecie na ciuchcię za 4 grosze, ale za to "wagony widne, wygodne, ciepłe", jak donosi prasa.

Szybko połączenie stało się ulubionym przez Warszawiaków i ludność "okołostoliczną". Tym bardziej, że stopniowo połączenie rozbudowywano. Do Włoch, Podkowy Leśnej, Milanówka. Było też światowo w środku. Brytyjskie wagony które jak twierdzili podróżni obeznani w temacie, pierwotnie miały być tramwajami zamówionymi przez carską Rosję, ale rewolucja uniemożliwiła transakcję, zaś w nowym łądzie społecznym naszego sąsiada nikt już nie dbał o takie luksusy. Import zastąpił tamtejszy rodzimy przemysł.

Wojenne losy kolejki były burzliwe i ciekawe. W trakcie oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 r. dwa wagony kolejki posłużyły do budowy barykady przy Marszałkowskiej. Ruch na całej trasie wznowiono już w listopadzie i wówczas EKD stała się ulubionym środkiem transportu "szmuglowników", czyli ludzi przewożących deficytowe produkty spożywcze do stolicy. Podobno Niemcy ignorowali niewielkie wagoniki skupiając się na dłuższych trasach regularnej kolei.

Jarosław Iwaszkiewicz, mieszkaniec Stawiska, odległego o niespełna kilometr od stacji Podkowa Leśna Zachodnia, tak opisywał w 1963 r okupacyjną "wielką rolę" EKD. "Nie tylko w gronie jej pracowników znaleźli schronienie ludzie wybitni i bardzo zaangażowani organizacyjnie, ale w samej kolejce, w każdym jej wagonie, podczas ówczesnych podróży wywiązywała się solidarność i zespołowość jedyna w świecie, która we wspomnieniu jest czymś zupełnie osobliwym. (...) Wchodząc do wagonu miało się zawsze wrażenie, że jest się pod bardzo solidną opieką konduktorów i kontrolerów, którzy tylko pozornie zajmują się sprawdzaniem i kontrolowaniem biletów - a właściwie są opiekunami tego małego społeczeństwa, jakie się za każdym razem w takim wagonie wytwarzało.(...) Owa serdeczność, z jaką odnosili się do pasażerów, przezorność, z jaką starali się odsunąć wszelkie zagrożenie, przestrogi, jakich udzielali, wraz z punktualnością i +niezawodnością+ rozkładu przyczyniły się w walnej mierze do tego, że ta podmiejska komunikacja cieszy się bardzo głęboką sympatią warszawiaków"

Podczas niemieckiej okupacji kolejka dawała schronienie polskim inteligentom - mundur kolejarski dawał rękojmię osobistego bezpieczeństwa. Pracowali na EKD m.in. zoolog Henryk Sandner, po wojnie profesor PAN odznaczony medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata", a także aktor Henryk Szletyński - konduktor nr 291. Konduktorem EKD był też bratanek generała Wiktora Thomme, obrońcy Modlina, Mścisław Thomme, oficer Armii Krajowej.

Po wojnie sama kolejka zadebiutowała w filmie epizodem w "Zakazanych piosenkach" Leonarda Buczkowskiego. Wystąpił w nim komiczny duet ulicznych śpiewaków z fragmentem okupacyjnego przeboju "Siekiera-motyka".

W tej kolejce naprawdę można było spotkać wielu niezwykłych ludzi . Jeździła nią Mira Zimińska Sygietyńska, i jej mąż Tadeusz, twórcy "Mazowsza", podróżował prof. Kazimierz Michałowski, światowej klasy archeolog, odkrywca fresków z Faras i Jarosław Iwaszkiewicz. A mogłoby się wydawać, że to taka sobie podmiejska kolejka.

Niezwykła EKD w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI