W sobotę, 25 kwietnia 2026 roku, nad cmentarzem Notre-Dame-des-Neiges w Montrealu zapłonęły znicze, symbolizując pamięć o tragicznych wydarzeniach sprzed ponad ośmiu dekad. W 82. rocznicę katastrofy bombowca B-24 Liberator, przedstawicielki polskiej dyplomacji oddały hołd trzem wybitnym polskim lotnikom, którzy zginęli w służbie wolnej Polsce i aliantom.

DYPLOMATYCZNA WARTA PAMIĘCI

W imieniu Konsulatu Generalnego RP w Montrealu, hołd poległym złożyły: Konsul Generalna Izabela Fabjańska-Potapczuk, wicekonsul Natalia Romanowska oraz wicekonsul Dorota Lipska. Obecność przedstawicielek polskiego rządu przy grobach lotników podkreśliła ciągłość pamięci historycznej oraz znaczenie wkładu polskich sił powietrznych w działania wojenne na kontynencie amerykańskim.

TRAGICZNY LOT KU WIECZNOŚCI

Historia, którą przywołano tego dnia, jest jedną z najbardziej przejmujących w wojennych kronikach Montrealu. 25 kwietnia 1944 roku ciężki bombowiec B-24 Liberator wzbił się w powietrze z lotniska Dorval, obierając kurs na odległe Indie. Maszyna, w pełni obciążona paliwem i ekwipunkiem, niemal natychmiast po starcie napotkała poważne problemy techniczne.

Mimo desperackich wysiłków załogi, samolot runął na gęsto zaludnioną dzielnicę Griffintown. Eksplozja paliwa spowodowała pożar, który pochłonął życie 15 osób – pięciu członków załogi oraz dziesięciu cywilnych mieszkańców Montrealu. Była to jedna z najtragiczniejszych katastrof lotniczych w historii miasta tamtego okresu.

ELITA POLSKIEGO LOTNICTWA

Wśród poległych znalazło się trzech oficerów, których nazwiska stanowią fundament polskiej tradycji lotniczej. Wszyscy trzej byli dumnymi kawalerami Orderu Virtuti Militari, najwyższego polskiego odznaczenia wojskowego:

• kpt. pil. Kazimierz Burzyński – postać legendarna, często określany mianem „ojca polskiego lotnictwa”. Weteran wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku, wybitny pilot PLL LOT oraz instruktor RAF, który swoje ogromne doświadczenie przekazywał młodym pokoleniom lotników.
• por. pil. Andrzej Kuźniacki – drugi pilot, związany z lotnictwem wojskowym od 1936 roku. Jako członek elitarnego RAF Ferry Command, brał udział w ryzykownych misjach dostarczania samolotów przez ocean.
• kpt. obs. Adolf-Jan Nowicki – doświadczony nawigator, który wcześniej przeszedł chrzest bojowy w 40 lotach nad terytorium nazistowskich Niemiec.

STRAŻNICY WSPÓLNEJ HISTORII

Złożenie zniczy na cmentarzu Notre-Dame-des-Neiges to gest, który łączy Polskę i Kanadę więzami wspólnej krwi i poświęcenia. Pamięć o kpt. Burzyńskim, por. Kuźniackim i kpt. Nowickim pozostaje żywa nie tylko w dokumentach wojskowych, ale przede wszystkim w sercach Polonii i mieszkańców Montrealu, dla których wzgórze królewskie stało się miejscem wiecznego spoczynku bohaterów.

Uroczystość zakończono chwilą zadumy, oddając cześć ludziom, którzy dla wyższych celów nie wahali się podjąć najwyższego ryzyka w służbie niebiosom.