"Andrzej Poczobut wolny! Witaj w polskim domu, Przyjacielu" - podał premier Donald Tusk, zamieszczając zdjęcie z opozycjonistą. Wcześniej białoruskie media państwowe poinformowały o wymianie więźniów między Polską i Białorusią w formacie "5 za 5".

Wymiana na polsko-białoruskiej granicy to finał trwającej dwa lata skomplikowanej dyplomatycznej gry, pełnej dramatycznych zwrotów akcji. Udało się dzięki świetnej pracy naszych służb, dyplomatów i prokuratury oraz wielkiej pomocy amerykańskich, rumuńskich i mołdawskich przyjaciół. Dziękuję Wam wszystkim w imieniu Andrzeja Poczobuta i własnym. - napisał Premier Donald Tusk na platformie X

Chwilę wcześniej: Na granicy państwowej między Białorusią a Polską trwa wymiana więźniów w stosunku pięć do pięciu, poinformował korespondent BelTA z miejsca zdarzenia. "Jest kulminacją skomplikowanego i długotrwałego procesu negocjacyjnego między KGB Białorusi a Agencją Wywiadu Polski, który był prowadzony na bezpośrednie polecenie prezydenta Białorusi" - czytamy. "W okresie zamkniętych negocjacji między KGB Białorusi a Agencją Wywiadu Polski, ze względu na różne interesy, pojawiła się konieczność włączenia w proces służb specjalnych innych krajów. Ostatecznie uczestniczyły w nim organy specjalne siedmiu państw" - poinformowano.

Niedługo później wicepremier, minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski wystąpił na wspólnej konferencji prasowej wraz z ze specjalnym wysłannikiem USA ds. Białorusi Johnem Coale'm. - Chciałbym podkreślić wielki wkład strony amerykańskiej i osobisty wkład prezydenta Donalda Trumpa - powiedział Sikorski, odnosząc się do wymiany więźniów ze stroną białoruską.

- Drodzy państwo, radujmy się, mamy go. Po 1860 dniach w więzieniu o zaostrzonym rygorze nasz bohaterski rodak, męczennik sprawy wolności Andrzej Poczobut jest w Polsce cały i zdrowy - powiedział wicepremier. Minister podkreślał wagę "wspaniałego sojuszu polsko-amerykańskiego". - Ten dzień nie byłby możliwy bez prezydenta Donalda Trumpa, jego decyzji i jego specjalnego wysłannika pana Johna Coale'a, a także całej ekipy departamentu stanu - mówił. Sikorski dziękował także członkom polskich służb specjalnych, prokuratury oraz pracownikom resortów sprawiedliwości, spraw zagranicznych, którzy brali udział w tej operacji. - To dowód na jedność i sprawczość polskich instytucji w obronie przedstawicieli mniejszości polskiej na Białorusi. Te sprawy są w sferze zainteresowań wszystkich sił politycznych w Polsce - dodał.

...............................

Andrzej Poczobut został zatrzymany 25 marca 2021 roku w Grodno. Władze białoruskie postawiły mu zarzuty obejmujące m.in. „podżeganie do nienawiści” oraz działania, które według nich miały godzić w bezpieczeństwo państwa. Oskarżenia te odnosiły się zarówno do jego publikacji prasowych, jak i aktywności w Związek Polaków na Białorusi, organizacji nieuznawanej przez reżim Aleksander Łukaszenka.

Proces Poczobuta rozpoczął się w styczniu 2023 roku i po miesiącu zakończył się wyrokiem skazującym go na osiem lat więzienia. Od początku jego przebieg spotykał się z krytyką ze strony Unia Europejska, rządów państw zachodnich oraz międzynarodowych środowisk dziennikarskich, które uznawały go za motywowany politycznie.

Po ogłoszeniu wyroku dziennikarz został osadzony w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w Nowopołock. W trakcie odbywania kary był wielokrotnie umieszczany w izolatce, a jego kontakt z rodziną oraz dostęp do opieki medycznej pozostawały ograniczone.

Przez kolejne lata sprawa Poczobuta stanowiła jeden z istotnych punktów w relacjach Polski oraz Unii Europejskiej z Białorusią. Władze w Warszawie konsekwentnie zabiegały o jego uwolnienie, poruszając tę kwestię zarówno w rozmowach dwustronnych, jak i na forum organizacji międzynarodowych. Choć w latach 2024–2026 Białoruś kilkakrotnie informowała o uwolnieniu grup więźniów politycznych, przez długi czas nie obejmowało to polskiego dziennikarza.

Poczobut pozostawał jednym z najbardziej rozpoznawalnych więźniów politycznych w Białorusi. W okresie uwięzienia był wyróżniany międzynarodowymi nagrodami przyznawanymi osobom działającym na rzecz wolności słowa, a jego nazwisko regularnie pojawiało się w rezolucjach Parlament Europejski oraz w apelach organizacji takich jak Reporterzy bez Granic czy Amnesty International.

Wielokrotnie również Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" apelowała o uwolnienie naszego rodaka. Co miesiąc w Białymstoku organizowane były wiece pamięci o Andrzeju Poczobucie domagające się zwolnienia go z więzienia.

ZDJĘCIA: Kancelaria Prezesa RM, profil X Donalda Tuska