W ramach Europejskiego Tygodnia Odkrywania Cmentarzy odbyła się kolejna odsłona zakrojonej na szeroką skalę akcji porządkowania i odkrzaczania wileńskich nekropolii, przebiegająca pod hasłem „Zróbmy to razem“. Głównym inicjatorem i organizatorem tego patriotycznego przedsięwzięcia był Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą (SKOnSR) – zasłużona polska organizacja, która od dziesięcioleci ratuje przed zniszczeniem polskie dziedzictwo narodowe na Litwie. Choć tegoroczna frekwencja okazała się skromna i zgromadziła zaledwie kilkanaście osób, niezwykła energia, determinacja oraz głębokie zaangażowanie uczestników pozwoliły na efektywne objęcie pracami każdego metra kwadratowego objętego planem terenu.

Miejscem tegorocznych działań stał się Cmentarz Bernardyński na wileńskim Zarzeczu. Jest to jedna z najważniejszych i najpiękniejszych polskich nekropolii historycznych, założona na początku dziewiętnastego wieku, stanowiąca unikalny panteon zasłużonych Wilnian, profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego, artystów oraz uczestników powstań narodowych. Prace w tym miejscu miały więc dla społeczności polskiej wymiar głęboko symboliczny i tożsamościowy.

POLSKA DYPLOMACJA I LIDERZY SPOŁECZNI NA STRAŻY PAMIĘCI

Wyrazem ogromnego wsparcia ze strony Państwa Polskiego dla działań kresowych była obecność wysokiej rangi dyplomaty. Po raz trzeci w akcji aktywnie uczestniczył Konsul Generalny RP w Wilnie, pan Dariusz Wiśniewski, który osobiście, ramię w ramię z polonijnymi wolontariuszami, zaangażował się w ciężkie prace fizyczne. U boku konsula stanął pan Andrzej Rosiński – wybitny działacz społeczny, założyciel popularnej grupy medialnej „Polacy w Wilnie”, opiekun Kalwarii Wileńskiej oraz oficjalny strażnik Kwatery Garnizonowej Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich, który od lat stanowi filar ochrony lokalnych miejsc pamięci związanych z Wojskiem Polskim.

Silną i niezwykle pracowitą reprezentację wystawiła również polska nieformalna grupa społeczno‑kulturalna „Rozmarynki“. Panie Bożena Mozyro, Danuta Banel oraz Anna Orłowska z ogromnym poświęceniem oczyszczały teren z dzikiej roślinności. Wsparcia rodakom udzielili także Natalia i Leonard Hermanowiczowie, Adam Antoniewicz, jak również pani Ivona Sukevic, która przybyła na cmentarz wraz z córką, dając piękny przykład międzypokoleniowego przekazu polskich wartości i szacunku dla przeszłości. Nad sprawnym i bezpiecznym przebiegiem całości czuwali liderzy organizatora, czyli członkowie Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą – Andrzej Orłowski oraz Dariusz Lewicki, którzy nie tylko koordynowali logistykę, ale sami brali czynny udział w najtrudniejszych pracach porządkowych.

IMPONUJĄCE EFEKTY I PRZYWRÓCONA GODNOŚĆ NEKROPOLII

Przez trzy godziny nieprzerwanej, intensywnej pracy, zorganizowana grupa z wielkim szacunkiem dla powagi miejsca usuwała wieloletnie zaniedbania natury. Wolontariuszom udało się całkowicie uporządkować i udrożnić kwartały numer pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć oraz dziesięć. Dzięki tytanicznej pracy odsłonięto dziesiątki zapomnianych, często bezcennych pod względem historycznym polskich nagrobków, oczyszczono główne alejki i przywrócono ład architektoniczny tam, gdzie dzika przyroda zaczęła bezpowrotnie przejmować kontrolę nad zabytkową przestrzenią. Efekt był widoczny natychmiast, a wileńska nekropolia odzyskała należną jej godność i historyczną czytelność.

Większość obserwatorów z ubolewaniem przyjęła fakt, że na apole nie odpowiedzieli przedstawiciele samorządu miasta Wilna z merem stolicy na czele, litewscy urzędnicy odpowiedzialni za ochronę zabytków, lokalni dziennikarze, a także reprezentanci wielu innych oficjalnych organizacji polskich działających na Litwie, mimo że imienne zaproszenia zostały wysłane z odpowiednim wyprzedzeniem. Ten zauważalny brak nie zdołał jednak przyćmić wspaniałego ducha solidarności. Wręcz przeciwnie – ta mała, zwarta grupa polskich patriotów udowodniła, że czysta pasja i miłość do ojczystych dziejów potrafią zdziałać więcej niż biurokratyczne deklaracje.

PERSPEKTYWY I PLANY NA PRZYSZŁOŚĆ

Szósta edycja tej ważnej inicjatywy społecznej została formalnie zakończona z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku wobec przodków. Organizatorzy zyskali także silną nadzieję na to, że w kolejnych latach akcja przyciągnie znacznie większą liczbę pomocnych rąk.

Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą już teraz kreśli ambitne plany na przyszły rok. Oprócz kontynuacji prac na Cmentarzu Bernardyńskim, w planach jest rozpoczęcie systematycznego porządkowania i odkrzaczania kolejnego niezwykle ważnego punktu na polskiej mapie Wilna – Cmentarza świętych Piotra i Pawła na Antokolu, powszechnie nazywanego przez mieszkańców Cmentarzem Słonecznym.