70 lat temu w Nowym Jorku zmarł Jan Lechoń a właściwie Leszek Serafinowicz - poeta, publicysta, krytyk literacki i teatralny. Uchodził za „genialne dziecko” polskiej poezji. W wieku piętnastu lat miał już w dorobku dwa zbiory wierszy. Na progu niepodległości utrwalił swą pozycję wybitnego poety, publikując kolejne dwa tomy poezji: Karmazynowy poemat (1920) oraz Srebrne i czarne (1924). Czuł się spadkobiercą poetów dziewiętnastowiecznych, których ostatnim wielkim przedstawicielem był Stanisław Wyspiański.

Na fali patriotycznego entuzjazmu, który wybuchł po odzyskaniu niepodległości, Lechoń przeżył wzlot poetyckiego ducha, płodnego w ekstatyczne wiersze. Okazał się natchnionym poetą, porywającym mówcą oraz sprawnym organizatorem życia artystycznego i literackiego. Jednocześnie miał naturę kruchą i wrażliwą. W 1921 roku dokonał próby samobójczej, odratowany leczył się w licznych szpitalach i sanatoriach.

W roku 1927 Lechoń wspólnie z poetą Arturem Oppmanem (Or-Otem) przywiózł ekshumowane na cmentarzu Montmartre w Paryżu szczątki Juliusza Słowackiego. Trumna wieszcza narodowego do kraju wróciła drogą morską do Gdyni, stamtąd Wisłą do Warszawy i koleją do Krakowa. W niezwykłej uroczystości na Wawelu wziął udział marsz. Józef Piłsudski.

W latach 1930-1939 przebywał w Paryżu, gdzie pełnił obowiązki attaché kulturalnego ambasady polskiej. Po klęsce Francji wyjechał przez Hiszpanię i Portugalię do Brazylii, by w 1941 przenieść się do Stanów Zjednoczonych i zamieszkać w Nowym Jorku. Lechoń ponownie zaczął tworzyć po wybuchu wojny - w tej twórczości dominowała liryka patriotycznego hołdu dla ofiar i bohaterów walczącego kraju, wygnańcza nostalgia i wspomnienia, z czasem pojawiły się posępne w nastroju i powściągliwe w wyrazie, często aluzyjne, wiersze osobiste.

Stany Zjednoczone nie okazały się dla Lechonia ziemią obiecaną. Oddalenie od kraju, brak perspektywy powrotu, trudna sytuacja uczuciowa. Poeta był uwikłany w związki, których intensywność i stopień komplikacji przekraczały próg jego wysublimowanej wrażliwości i odporności emocjonalnej. Druga próba samobójcza okazała się skuteczna. Zmarł 8 czerwca 1956 roku w Nowym Jorku.

Jan Lechoń w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI