1 września 1979 r., w Warszawie ogłoszono powstanie Konfederacji Polski Niepodległej. Było to pierwsze w dziejach PRL jawne ugrupowanie polityczne stawiające sobie za cel odzyskanie pełnej niezawisłości i całkowity demontaż ustroju komunistycznego.

POCZĄTKI KPN

Powstanie Konfederacji Polski Niepodległej było konsekwencją pojawienia się w drugiej połowie lat siedemdziesiątych w peerelu zorganizowanej i jawnie działającej opozycji demokratycznej, której głównym orężem walki stała się obrona praw człowieka. Ta forma aktywności opozycji wynikała z międzynarodowych zobowiązań władz peerelu, jakimi było podpisanie Aktu końcowego KBWE w Helsinkach w 1975 r. czy ratyfikowanie dwa lata później Międzynarodowych Paktów Praw Człowieka.

We wrześniu 1976 r. powstał Komitet Obrony Robotników, w marcu 1977 r. – Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W kilku miastach powstały Studenckie Komitety Solidarności, a na Śląsku i Wybrzeżu powstały w 1978 r. Komitety Założycielskie Wolnych Związków Zawodowych. Pojawiły się też pierwsze komitety chłopskie.

Dla powstania Konfederacji Polski Niepodległej istotne znaczenie miała działalność ROPCiO, skupiającego działaczy określających się mianem opozycji niepodległościowej. Dynamiczny rozwój tej największej po KOR organizacji nieoczekiwanie załamał się w połowie 1978 r. na skutek konfliktu personalnego pomiędzy dotychczasowymi liderami Leszkiem Moczulskim i Andrzejem Czumą. Przeciągający się konflikt doprowadził do ukształtowania się pod koniec 1978 r. dwóch, zwalczających się, Ruchów Obrony Praw Człowieka i Obywatela.

W 1979 r. w środowisku Moczulskiego doszło do kolejnych pęknięć, które doprowadziły do powstania: Ruchu Młodej Polski, Ruchu Wolnych Demokratów i założonej 1 września 1979 r. przez Moczulskiego Konfederacji Polski Niepodległej. Przygotowania do powołania KPN trwały praktycznie od początku roku. Mimo dalszego zaangażowania w ROPCiO Moczulski traktował go już tylko jako źródło pozyskiwania kadr dla przyszłej partii.

Latem 1979 r. przygotowania weszły w decydującą fazę. Uzgodniono, że przyszła partia polityczna przyjmie strukturę konfederacji. Najpierw jednak miało powstać kilka grup środowiskowych o określonym światopoglądzie, które później miały zawrzeć porozumienie i występować pod wspólną nazwą „Konfederacji Polski Niepodległej”. W krótkim czasie najbliżsi współpracownicy Moczulskiego utworzyli kilka niewielkich organizacji: Ruch Porozumienia Polskich Socjalistów (krakowskie środowisko ROPCiO), Związek Narodowy Katolików (byli działacze PAX – Romuald Szeremietiew, Tadeusz Stański, Tadeusz Jandziszak), Lubelską Grupę Ludową (Stanisław Franczak, Michał Niessen) i Siedlecko-Podlaską Grupę Ludową (Zygmunt Goławski). Kolejną grupę tworzyło środowisko skupione wokół pisma ROPCiO „Droga” redagowanego przez Moczulskiego.

Utworzenie tzw. grup skonfederowanych było przede wszystkim zabiegiem socjotechnicznym, pokazującym różnorodność ideową nowej formacji jako „szerokiego porozumienia” środowisk niepodległościowych. Ponadto zabieg ten miał ułatwić przystępowanie do KPN już działającym grupom środowiskowym i zmniejszać ich ewentualny opór przed angażowaniem się w prace jednolitej organizacji. Manifest programowy „Rewolucja bez rewolucji”, wokół którego mieli się skupiać przyszli konfederaci, napisał Moczulski. Zawierał on krótkoterminową prognozę, z której wynikało, że w ciągu dwóch lat nastąpi głęboki kryzys wywołany niewydolnością gospodarki socjalistycznej, co z kolei doprowadzi do wybuchu społecznego niezadowolenia. Moczulski proponował podjęcie działań zmierzających do stopniowej likwidacji peerelu, a w konsekwencji – do odzyskania przez Polskę pełnej niepodległości.

Na dzień proklamowania KPN wybrano 1 września 1979 r., na który przypadła czterdziesta rocznicę wybuchu II wojny światowej. Tego dnia środowiska wywodzące się z ROPCiO zorganizowały własną manifestację w Warszawie, podczas której Nina Milewska ogłosiła komunikat o utworzeniu pierwszej niezależnej partii politycznej. Dokumentem założycielskim był „Akt Konfederacji Polski Niepodległej”, pod którym podpisało się 35 osób (w późniejszej wersji dokumentu 50). Byli to głównie działacze wywodzący się z ROPCiO.

Więcej o historii KPN i jej działalności można przeczytać w dziale historia Polonijnej Agencji Informacyjnej.

Konfederacja Polski Niepodległej w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI