2 września 1945 roku powstało Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN) – pełna nazwa: Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”. Konspiracyjna organizacja polskiego podziemia niepodległościowego założona przez płk Jana Rzepeckiego i jego współpracowników, w miejsce rozwiązanej 6 sierpnia 1945 roku Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

Swoim działaniem obejmowała tereny całego kraju podzielony na trzy obszary – najsilniejszy centralny, któremu podlegały okręgi: warszawski, białostocki, lubelski, łódzki i kielecki, zachodni z okręgami: poznańskim, pomorskim (bydgoskim), gdańskim (morskim), szczecińskim i olsztyńskim i południowy z okręgami: krakowskim, śląsko - dąbrowskim i dolnośląskim (wrocławskim).

Choć wywodziła się z akowskiego nurtu podziemia i nawiązywała do tradycji AK, miała stanowić cywilną, obywatelską organizację oporu społecznego, będącą konspiracyjnym uzupełnieniem istniejącej jeszcze wówczas legalnej opozycji (głównie PSL). Formy pracy o charakterze wojskowym miały zostać w WiN zredukowane do najbardziej niezbędnego minimum.

Punkt ciężkości w pracy konspiracyjnej przesunąć się miał wyraźnie w stronę działań informacyjno - propagandowych ukierunkowanych na identyfikowanie przykładów terroru oraz zjawisk patologicznych we wszystkich dziedzinach życia oraz przekazywanie ich do wiadomości społeczeństwu pozbawionemu dostępu do wiarygodnych źródeł informacji. Założenia te pozostały jednak w znacznym stopniu tylko w teorii, gdyż nie dało się przekształcić masowej struktury konspiracji wojskowej w podziemny ruch obywatelski.

W efekcie na terenach okręgów: białostockiego, lubelskiego istniały nadal silne oddziały partyzanckie WiN, prowadzące walkę zbrojną z komunistami, podczas gdy w Obszarze Południowym z powodzeniem funkcjonował model postulowany - oparty na skadrowanych placówkach realizujących zadania z zakresu propagandy i wywiadu. Kierownictwo Zrzeszenia spoczywało w rękach zarządów głównych, których prezesami byli kolejno: płk Jana Rzepecki "Ślusarczyk", ppłk Franciszek Niepokólczycki "Teodor", ppłk Wincenty Kwieciński "Głóg" i ppłk Łukasz Ciepliński "Bogdan".

Działalność WiN zakończyła się wraz z aresztowaniem przez Urząd Bezpieczeństwa IV Zarządu Głównego w listopadzie 1947 roku. 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie wykonano wyrok śmierci na 7 członkach Zarządu Głównego WiN, w tym ppłk Łukaszu Cieplińskim prezesie IV Zarządu Głównego.

Polecamy opracowanie o WiN w dziale historia Polonijnej Agencji Informacyjnej

Wolność i Niezawisłość w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI