29 października 2019 r. w Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich w Warszawie już po raz piąty prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek wręczył nagrody „Świadek Historii” dla osób i organizacji spoza Polski.

W tym roku odznaczono sześcioro laureatów i jedną organizację, szczególnie zasłużonych dla promowania i pielęgnowania polskiej historii.

Dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN Adam Hlebowicz przedstawił sylwetki tegorocznych nagrodzonych. Honorowe odznaki wręczył prezes IPN dr Jarosław Szarek, dziękując za ogromną pracę, którą na co dzień wykonują laureaci na rzecz zachowania polskiej historii i kultury poza granicami kraju. Po dekoracji głos zabrali nagrodzeni, dziękując za przyznane wyróżnienie. Pani Maria Sulima zamiast przemówienia recytowała swoje wiersze poświęcone ziemi poleskiej i nierozerwalnie wplecionej w nią polskiej historii.

Lista laureatów nagrody Instytutu Pamięci Narodowej „Świadek Historii”:

• Swietłana Fiłonowa i Olena Udowenko (Ukraina) – obie laureatki, choć ze sobą nie współpracują, to działają w jednej sprawie – sprawie katyńskiej, przywracając o niej pamięć i nagłaśniając o niej informacje w różnorodnych, ale uzupełniających się działaniach: m.in. poprzez obecność przy pracach polskich ekip ekshumacyjnych w Katyniu, Miednoje, Charkowie i Kijowie-Bykowni, prezentowanie wystaw, publikację artykułów na ten temat w różnych mediach, upamiętnianie w postaci tablic pamiątkowych, prowadzenie lekcji katyńskich, popularyzowanie sylwetek bohaterów katyńskich, organizację akcji upamiętniających ofiary zbrodni katyńskiej
• Małgorzata Miedwiediewa (Ukraina) – w swojej działalności mającej na celu odrodzenie języka, kultury i historii polskiej, szczególną uwagę poświęca pielęgnowaniu i upamiętnianiu znajdujących się w Barze miejsc związanych z martyrologią narodu polskiego, m.in. poprzez upamiętnienie ofiar „operacji polskiej” NKWD, dbanie o miejsca pochówku polskich żołnierzy
• Ognisko Polskie w Turynie (Włochy) – najstarsza organizacja polonijna działająca we Włoszech, promuje polską historię i kulturę, szczególnie uwzględniając podtrzymywanie pamięci o żołnierzach 2. Korpusu Polskiego we Włoszech poprzez liczne publikacje, organizację wystaw i konferencji, sprawuje też pieczę nad innymi miejscami pochówku polskich żołnierzy we Włoszech
• Maria Sulima (Białoruś) – aktywnie działa się na rzecz nauczania jęz. polskiego, popularyzacji polskiej kultury i wiedzy o historii narodowej; dzięki jej aktywności na terenie obwodu brzeskiego postawiono liczne pomniki, tablice i krzyże upamiętniające polską historię
• Attila Szalai (Węgry) – wieloletni redaktor „Głosu Polonii” – pisma Polonii węgierskiej jest autorem, jako świadek historii, obszernej i niezwykle wartościowej publikacji „Na polskiej ziemi – zapiski z lat 1976–1990”, która stanowi dokumentację jego pobytu w Polsce
• Aleksandra Ziółkowska-Boehm (USA) – jest autorką poczytnych książek poświęconych postaciom z najnowszej historii Polski, w sposób przystępny zapoznającą amerykańskiego czytelnika z polską historią

Laureatom towarzyszyli ich bliscy – rodziny i przyjaciele. Zaproszono także przedstawicieli najważniejszych urzędów państwowych, jak też fundacji, stowarzyszeń i instytucji edukacyjnych zajmujących się tematyką polonijną i historyczną. Uroczystość uświetnił koncert pianisty – Piotra Nowaka, który wykonał utwory Fryderyka Chopina.

* * *

„Świadek Historii” to honorowe wyróżnienie, ustanowione w marcu 2009 r. zarządzeniem Prezesa IPN i przyznawane przez Instytut Pamięci Narodowej. Otrzymują je osoby i instytucje szczególnie zasłużone dla upamiętniania historii narodu polskiego oraz wspierające IPN w realizacji ustawowej działalności w sferze edukacyjnej i naukowej. Wśród dotychczasowych laureatów znalazło się liczne grono kombatantów, nauczycieli, działaczy społecznych i samorządowców. Na mocy decyzji Prezesa Instytutu od 2014 r. nagrodę mogą dostać także osoby działające poza granicami kraju.