"Polonia – Rok 1863" to jedyny obraz Jana Matejki bezpośrednio odwołujący się do bieżących wydarzeń. Malowany po upadku powstania styczniowego, nigdy nieukończony, światło dzienne ujrzał dopiero po kilkunastu latach. Gdy w 1864 roku Matejko rozpoczął pracę nad tą kompozycją, miał zaledwie dwadzieścia sześć lat. Dopiero co ukończył swój pierwszy wielki obraz historyczny, jakim było "Kazanie Skargi". Planował już stworzenie "Rejtana – Upadku ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Przedwojenny intelektualista, obdarzonym wieloma talentami, niezłomny patriota, który na emigracji tęsknił za Polską i za swoim Krakowem. „Bom Krakowiak! Z Półwsia Zwierzynieckiego!” – pisał o sobie Zygmunt Nowakowski. We wspomnieniach podkreślał, że po ojcu jest góralem, a matka pochodziła ze Lwowa. Niestrudzony obrońca wolności słowa. W godzinie próby to on jako pierwszy ostrzegał o niebezpieczeństwach nazizmu. Potem bije na alarm w obliczu ...

CZYTAJ WIĘCEJ

W styczniu 1916 roku urodził się Ludwik Krempa, pilot, uczestnik kampanii polskiej 1939 roku, lotnik 304. Dywizjonu Bombowego „Ziemi Śląskiej”; po zakończeniu wojny pozostał w Wielkiej Brytanii; pod koniec lat 80. powrócił do Polski i zamieszkał w Krakowie; odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, a w 2015 r. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był człowiekiem bardzo skromnym. - Nie jestem ...

CZYTAJ WIĘCEJ

W 209 roku w Warszawie zmarł Stanisław Karolkiewicz, ps. Szczęsny. Żołnierz Września, więzień NKWD, konspirator w szeregach ZWZ-AK, dowódca oddziału leśnego, członek WiN, dwukrotnie aresztowany przez UB, więzień Wronek i Sieradza. W wolnej Polsce inicjator powołania do życia Fundacji Ochrony Zabytków, współzałożyciel Światowego Związku Żołnierzy AK w Kraju, jego Prezes w latach 1995–2005, w roku 2006 mianowany na stopień generała ...

CZYTAJ WIĘCEJ

W styczniu 1917 roku Thomas Woodrow Wilson wygłosił orędzie do Senatu, w którym przedstawił propozycje pokojowe, stwierdzając, że „powinna powstać zjednoczona, niezawisła i autonomiczna Polska”, co było pod wieloma względami przełomowe. Dla Polaków, instrumentalnie traktowanych przez mocarstwa zaborcze, postulat niepodległego państwa miał znaczenie ogromne. Jeden z najważniejszych uczestników konfliktu stawiał jednoznacznie przywrócenie wolnej Polski ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Powstanie 1863-1864 było najdłużej trwającym zrywem niepodległościowym w epoce porozbiorowej. Do walki wciągnęło wszystkie warstwy społeczeństwa, odcisnęło się silnie na ówczesnych stosunkach międzynarodowych, a wreszcie spowodowało ogromny przełom społeczny i ideowy w dziejach narodowych, co wywarło decydujący wpływ na rozwój nowoczesnego społeczeństwa polskiego. Osłabienie Rosji po klęsce w wojnie krymskiej doprowadziło do liberalizacji ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Kierownictwo Dywersji (Kedyw) – pion walki bieżącej Armii Krajowej, utworzony jesienią 1942 r. (formalnie 22.01.1943). W jego skład weszły: Związek Odwetu, „Wachlarz”, Organizacja Specjalnych Akcji Bojowych. Celem Kedywu, w związku z wchodzeniem w fazę walki ograniczonej, było nękanie przeciwnika i zadawanie mu coraz mocniejszych ciosów przez akcję dywersyjną i sabotażową oraz stosowanie odwetu za akty gwałtu w stosunku do społeczeństwa, także ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Bolesław Leśmian (Lesman) urodził się w Warszawie 22 stycznia 1877 roku (tak podaje odpis aktu urodzenia) lub 12 stycznia (informacja z leksykonu Łozy Czy wiesz kto to jest?). Sam jako datę urodzin podawał rok 1878, natomiast na jego nagrobku widnieje rok 1879. Zarówno ojciec - Józef Lesman - jak i matka - Emma de domo Sunderland - należeli do zasymilowanej i polskiej pod względem kulturowym inteligencji żydowskiej. Ojciec pracował jako urzędnik ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) - polski poeta, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli tzw. "Pokolenia Kolumbów". Brał udział w Powstaniu Warszawskim, żołnierz Armii Krajowej. Używał pseudonimów: "Jan Bugaj", "Krzysztof Zieliński", "Piotr Smugosz", "Emil" i "Jan Krzyski". Krótka młodość Urodził się 22 stycznia 1921 roku w Warszawie jako syn nauczycielki z zasymilowanej rodziny żydowskiej, oraz znanego ...

CZYTAJ WIĘCEJ

W nocy z 23 na 24 stycznia 1915 roku, wojska rosyjskie przypuściły atak na pozycje legionistów pod wsią Rafajłowa, leżącą w paśmie górskim Gorgany. Polacy, mimo że zaskoczeni, odrzucili rosyjskie natarcie nie dopuszczając do zajęcia przez wroga Przełęczy Rogodze Wielkie, w tym tzw. Drogi Legionów. Ciężki i niewdzięczny okres obrony przełęczy w dziejach 3-go pułku piechoty legionów odegrał rolę wyjątkowo doniosłą. Oderwana od świata (…) grupa ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Pochodził z zubożałej rodziny szlacheckiej. Urodził się 23 stycznia 1873 roku w Błażkowej na Podkarpaciu, w folwarku Jasiony, który to majątek stanie się jedną ze scenerii powieści Irzykowskiego "Pałuba". Pierwsze, niezachowane wprawki literackie pochodzą z czasów gimnazjum, do którego uczęszczał w Brzeżanach. W 1887 roku wraz z matką przeprowadził się do Lwowa. Przezywany przez kolegów "filozofem", zaczął się wtedy poważnie zastanawiać nad karierą literata. W ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Konstanty Ildefons Gałczyński, syn Konstantego, technika kolejowego i Wandy z Łopuszańskich, córką właściciela restauracji znanej podówczas firmy Wróbel, przyszedł na świat 23 stycznia 1905 roku w Warszawie. W tymże roku, w grudniu, urodził się drugi syn, Zenon, zmarły przedwcześnie i wspominany z sentymentem w paru wierszach i poematach Konstantego jako chłopiec grający na okarynie. W roku 1914 rodzina Gałczyńskich została ewakuowana do Moskwy i ...

CZYTAJ WIĘCEJ

23 stycznia 1919 r., wojska czechosłowackie, zrywając wcześniejsze porozumienie, zajęły polską część Śląska Cieszyńskiego, przyznanego Polsce w wyniku porozumienia z listopada 1918 r.; zapoczątkowało to walki polsko-czechosłowackie. U progu I wojny światowej Śląsk Cieszyński był zamieszkiwany przez dwie żyjące obok siebie społeczności - Polaków i Czechów. Już od końca XIX wieku rozwój gospodarczy zagłębia węglowego w okolicach Karwiny ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Oswald Marian Balzer – jeden z najznakomitszych polskich uczonych, historyk prawa i ustroju, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego, dyrektor Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie, twórca i prezes Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej, wspaniały wykładowca akademicki i wychowawca wielu pokoleń historyków, wielki patriota polski i obrońca słowiańszczyzny. Urodził się 23 stycznia 1858 roku w Chodorowie (w Galicji Wschodniej) w ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Władysław Żeleński (1837-1921), polski kompozytor i pedagog. Urodził się w Grodkowicach koło Krakowa, w rodzinie ziemiańskiej. Ojciec Marcjan i starszy brat Stanisław byli niezłymi muzykami amatorami (grali na fortepianie, a Staś także na wiolonczeli). Władysław uczył się gry na fortepianie w Krakowie, chyba prywatnie, u Kazimierza Wojciechowskiego i Jana Germasza. Korzystając z bliskości Wiednia, Żeleński często tam jeździł; zachwycił się tam ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Ryszard Kapuściński, legenda polskiego i światowego reportażu, często określany jest jako “człowiek obdarzony absolutnym wyczuciem informacji, klimatu i wydarzeń”. Posiadał niesamowitą zdolność obserwacji i spostrzegania tego, co dla innych jest niewidoczne. Instynkt reportera prowadzący go wszędzie tam, gdzie coś się dzieje. Potrafił doskonale obserwować i analizować otoczenie, szybko stając się częścią obserwowanego środowiska, a dzięki swojej ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Ignacy Domejko, pseudonim Żegota urodził się 31 lipca 1802 w Niedźwiadce Wielkiej a zmarł 23 stycznia 1889 w Santiago w Chile). Geolog, mineralog, inżynier górnictwa, meteorolog, badacz Ameryki Południowej; pierwowzór Żegoty z III części Dziadów Adama Mickiewicza. Przyjaciel Adama Mickiewicza, profesor oraz rektor uniwersytetu Santiago de Chile, który swoją działalnością przyczynił się do rozwoju Chile pod względem kulturalnym i ...

CZYTAJ WIĘCEJ

Ignacy Domejko, pseudonim Żegota urodził się 31 lipca 1802 w Niedźwiadce Wielkiej a zmarł 23 stycznia 1889 w Santiago w Chile). Geolog, mineralog, inżynier górnictwa, meteorolog, badacz Ameryki Południowej; pierwowzór Żegoty z III części Dziadów Adama Mickiewicza. Przyjaciel Adama Mickiewicza, profesor oraz rektor uniwersytetu Santiago de Chile, który swoją działalnością przyczynił się do rozwoju Chile pod względem kulturalnym i ...

CZYTAJ WIĘCEJ