1968-09-06    

Hrabina Cosel - Ignacy Kraszewski - Jerzy Antczak

6 września 1968 roku na ekrany polskich kin wchodzi film Jerzego Antczaka „Hrabina Cosel” zrealizowany na podstawie powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego. Równocześnie z filmem powstał 3-odcinkowy serial telewizyjny o tym samym tytule. Zdjęcia do filmu powstały wiosną 1967 roku na zamku Książ koło Wałbrzycha, w plenerach Jury Krakowsko-Częstochowskiej, na zamku w Łańcucie i Gołuchowie. W rolach głównych wystąpili Jadwiga Barańska − Anna Konstancja Cosel i Mariusz Dmochowski − August II Mocny.

Rok 1704. Trwa Wojna Północna. Król szwedzki Karol XII rozbija wojska Augusta II Wettina, zwanego Mocnym. Sejm ogłasza detronizację Augusta i na króla Polski wybiera Stanisława Leszczyńskiego. Wiadomość tę przywozi do Drezna młody polski szlachcic Zaklika.

August pozornie nie przejmuje się tym. Szuka zapomnienia w zabawach i ucztach. Pojawinie się na dworze pięknej hrabiny Anny Hoym wnosi do jego życia ożywienie. Wkrótce August zakochuje się niej. Hrabina rozwodzi się dla niego z mężem i rozpoczyna panowanie na drezdeńskim dworze, padając przy tym ofiarą intryg i politycznych rozgrywek.

Kiedy niestały w uczuciach król wybiera inną kochankę, Anna zaczyna walczyć o swoja pozycję. Intryganci dworscy odsuwają Annę, lecz ona nie ustaje w dążeniu do małżeństwa z królem, ma bowiem jego pisemne zobowiązanie ślubu. W końcu zostaje uwiąziona w twierdzy Stolpen, a wierny jej polski szlachcic Zaklika próby uwolnienia Anny przypłaca życiem.

Powieść Kraszewskiego

Hrabina Cosel to powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego z 1873 roku, przedstawiająca tragiczne losy jednej z najsłynniejszych królewskich metres, Anny Cosel, kochanki Augusta II Mocnego. Powieść wraz z Brühlem i Z siedmioletniej wojny tworzy tzw. trylogię saską Kraszewskiego i ma mocne podstawy historyczne. Na podstawie powieści powstał w latach 60. film oraz serial w reżyserii Jerzego Antczaka, z Jadwigą Barańską w roli tytułowej.

August II Mocny zakochał się w hrabinie Cosel, kiedy była żoną jednego z jego ministrów. Sprawnie i bez skrupułów przeprowadził rozwód, aby mieć ją na własność. Przez wiele lat Cosel królowała na jego dworze, była podziwiana, bardzo ustosunkowana i wpływowa. Jednak jej silna pozycja nie odpowiadała wielu ludziom z najbliższego otoczenia króla. Intrygami i plotkami doprowadzili do tego, że August odsunął ją od siebie, dworu, a nawet (wspólnych) dzieci. Po okresie bogactwa, miłości, życia na najwyższym poziomie, hrabina Cosel trafiła do więzienia, ponieważ nie umiała pokornie zgodzić się na nowy romans Augusta, odgrażała się, była niewygodna. W niewoli spędziła ponad 40 lat, odcięta od rodziny, przyjaciół, towarzystwa. Nie zgodziła się na uwolnienie po śmierci Augusta II, co proponował jej jego syn August III.

Faktografia zawarta w powieściach Kraszewskiego, w tym i w powieści Hrabina Cosel, była przedmiotem badań historyków. W książce zatytułowanej „Życiorysy historyczne, literackie i legendarne” (pod redakcją Zofii Stefanowskiej i Janusza Tazbira, wydanej przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989) Jacek Staszewski, opisując życiorys Augusta II Mocnego, podkreśla istotną dla mniej obeznanego z historycznym materiałem źródłowym czytelnika, ogólną charakterystykę powieści historycznych Kraszewskiego.

Autor zauważa, że łączyła ona w sobie dwie cechy:

  1. „solidną podbudowę wiedzy historycznej”, którą Kraszewski wykorzystywał dla nadania swym powieściom „wartości dydaktycznej”, gdyż „zasób faktów w nich podawany poszerzał wiedzę o przeszłości każdego, zwłaszcza mało wykształconego czytelnika”,
  2. „Jednocześnie nadając tym faktom oprawę fabularną, przybliżał je „tłumacząc” pojęciami epoki, w której (Kraszewski) tworzył”. Autor wyżej cytowanej opinii ponadto stwierdza, że „Ów model – tj. podwójny charakter powieści Kraszewskiego – odpowiadał tylko stanowi wiedzy – jeszcze niewielkiemu – z czasów, gdy Kraszewski pisał swe powieści. Na podstawie opracowań naukowych, pamiętników i źródeł układał własny obraz bohatera, kształtując go „pod dyktando” aktualnych opinii historyków. Na skutek tego ów obraz bohaterów stawał się martwy w miarę postępu badań, a z czasem wręcz sprzeczny w stosunku do tego, co ujawniły późniejsze badania”. I to należy brać pod uwagę, czytając powieść „Hrabina Cosel” i inne powieści historyczne. Nie tylko J.I. Kraszewskiego.

Jacek Staszewski przywołuje pogląd Ignacego Chrzanowskiego, że: „obraz czasów saskich, kreślony przez Kraszewskiego, nie zawiera elementów rzeczywistości istotnych dla późniejszego odrodzenia narodowego, brak w nim ludzi, którzy byli nosicielami przemian na szerszą skalę”.

W dalszym ciągu cytowany tu Jacek Staszewski wyraża pogląd, że „dla Kraszewskiego-pisarza ważniejszy był wzgląd na dramaturgię sytuacji”. Natomiast o bohaterce powieści „Hrabina Cosel” pisze: „Z dość przebiegłej, ale zarazem prymitywnej intrygantki Hoymowej, uczynił ją budzącą współczucie hrabinę Cosel, ofiarę Augusta II, który w rzeczywistości był raczej jej ofiarą”. Autor następnie wyjaśnia, dlaczego Kraszewski w taki, a nie w inny sposób scharakteryzował Augusta II w powieści „Hrabina Cosel” (i we wszystkich innych, Kraszewski „daje takie same opisy jego osobowości”). Otóż ma to związek z głębokim przekonaniem Kraszewskiego o „miałkości charakteru króla”, o jego nieumiejętności prowadzenia polityki, o braku wyciągania wniosków z popełnionych błędów. Warto również zacytować słowa jakie zawarli w Przedmowie do wyżej cytowanej książki („Życiorysy historyczne, literackie i legendarne”) jej redaktorzy: Zofia Stefanowska i Janusz Tazbir: „Ludzie sławni i wybitni, a także niekoniecznie zasłużeni, tacy jednak, którzy zafrapowali wyobraźnię współczesnych, mają zazwyczaj dwa żywoty. Pierwszy z nich zamyka się w biologicznym cyklu życia, od narodzin aż do śmierci. Drugi trwa o wiele dłużej, obejmuje bowiem dzieje zmiennych kolei pamięci i zapomnienia, sporów, jakie się wokół nich toczyły, gwałtownych nieraz rewizji tradycyjnych ocen, dostrzegania coraz to nowych wartości w czczonym od wieków bohaterze... Sławny człowiek stoi na cokole, w przenośni i dosłownie; niemal każdy wiek widzi go jednak w odmiennym świetle”.

Zdjęcie: materiały prasowe reklamujące film






HISTORIA I KULTURA
W POLONIJNEJ AGENCJI INFORMACYJNEJ


Ten kto nie szanuje i nie ceni swej przeszłości nie jest godzien szacunku teraźniejszości ani prawa do przyszłości.
Józef Piłsudski

W DZIALE HISTORIA - KULTURA PAI ZNAJDZIECIE PAŃSTWO 1559 TEMATÓW





COPYRIGHT

Wszelkie materiały zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.


ARTYKUŁY DZIAŁU HISTORIA/KULTURA PAI WYŚWIETLONO DOTYCHCZAS   10 097 510   RAZY



×
NOWOŚCI ARCHIWUM WIADOMOŚCI HISTORIA-KULTURA DZIAŁANIA AGENCJI BADANIA NAUKOWE NAD POLONIĄ I POLAKAMI ZA GRANICĄ
FACEBOOK PAI YOUTUBE PAI NAPISZ DO REDAKCJI

A+ A-
POWIĘKSZANIE / POMNIEJSZANIE TEKSTU